2014 erken Kayıt fırsatları başladı

Kpss Ders Notları > Tarih > İnklap Tarihi > Atatürk İlkeleri

Çağdaş Türk ve dünya Tarihi notları 8

Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi Notlarının tümü için tıklayınız

SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ   

2.dünya savaşı sonrasında Avrupa ve Asya’da, güçler dengesinde büyük boşluklar meydana geldi.Bu durumun  oluşmasında İngiltere ve Fransa’nın da savaştan büyük ölçüde yıpranmış olarak çıkması önemli rol oynar.Avrupa’da Almanya’nın, Asya’da Japonya’nın yerini tek başına dolduracak nitelikte bir devlet yoktu.Savaştan sonra güçlü olarak ayakda kalabilenler ise siyasi ve ekonomik doktrinler birbirleriyle çatışan ABD ise SSCB idi.

  SSCB, ordusunu güçlendirerek savaş sanayini geliştirdi.politikaya doktrin ve ideoloji unsurlarını dãhil etti.yayılmacı bir politika izledi.Dünyada tek atom bombası yapabilecek güçü sahip olmasına rağmen ABD’nin bu ülkelerdeki savaş karşıtı kamuoyunun etkisi ile kıtasına çekilme eğilimini göstermesi SSCB’nin işine yaradı.

SSCB rejiminin getirdiği düzene karşı olan ülkeler ABD’YE yaklaştı. 2.dünya savaşı sonrası uluslararası mücadele, farklı dünya görüşlerinin çatışmasıyla oluştu. ”Soğuk savaş” olarak adlandırılan dönemde bu devletler arasındaki anlaşmazlık ve çatışmaları doğrudan birbirlerine karşı sıcak bir savaşa girmeden sürdürdüler. Savaş sonunda farklı kıtalar ve bölgeler dünya politikasında aktif rol oynamaya başladı.  Asya ve Afrikada’ki sömürge halindeki ülkeler, bağımsızlığını kazanmaya başladı.Böylece “üçüncü dünya” veya “bağlantısızlar Bloğu” adı verilen yeni bir blok doğdu.

 

DOĞU BLOKUNUN KURULUŞU   

SSCB, 2.dünya savaşı’nda Almanları durduran ve ilk kez yenilgiye uğratan devlet olmuştur.1944 yazından itibaren batıya doğru işgal hareketlerini sürdürdü.Batılı devler SSCB’nin savaştan çekilmesinden endişe duydu bu işgallere karşı çıkmadı.SSCB orduları Doğu Avrupa’da ilerleyerek bu topraklardaki Alman işgaline son verdi. Savaş sonrasında bu bölgelerde ki işgal devem etti.

SSCB Moskova’ya sığınan  komünist parti liderlerinin ülkelerine geri dönmelerine imkan sağladı.SSCB Avrupada’ki durumunu sağlamlaştırmak için, işgal altında tutulduğu ülkelerde komünist rejimler kurdu. Yatla  konferansında      SSCB  işgalindeki ülkelerde serbest ve demokratik seçimler gerçekleşinceye kadar bütün siyasi eğilimleri temsil eden geçici hükümetler kurulması istendi.Ancak  b ir süre sonra hükümetler, tamamen Sovyet yanlılarının  etkisi  altına  girdi.

 Savaşdan yenik çıkan Almanya, savaş sonunda dört işgal bölgesine ayrılmıştı.İngiltere, Fransa, ABD, işgalleri altındaki bölgeleri birleştirdiler.Bu gelişme Berlin Buhranı’nı ortaya çıkardı. SSCB  berlini  kuşatma altına aldı . Buhran  sonucu   “Federal Alman Cumhuriyeti”   kuruldu.

F.A.C’nin kurulmasına karşılık SSCB’de kendi işgal bölgelerinde Ekim 1949’da Demokratik Alman Cumhuriyeti’ni kurdu.F.A.C Batı’nın desteğiyle hızlı bir gelişme gösterdi.Demokratik Alman tarafından Almanya’ya geçişler yasaklandı.Üç sene süren gergin dönem,Demokratik Almanya’nın batı Berline çeviren duvarı ile son buldu

 Doğu Bloğu İçindeki Diğer Gelişmeler  

 Komünist rejimlerin kurulması Doğu Bloğu içinde genellikle SSCB’nin etkisiyle gerçekleşirken Yugoslavya ile Arnavutluk’ta bu rejimler farklı şekillerde iktidara geldi.Her iki ülke savaş sırasında Alman  işgalini uğrayınca bu ülkelerin komünist partilere hemen direniş kuvvetleri oluşturmuşlar ve savaş boyunca Almanlara karşı çarpışarak ülkelerinin kontrolünü ellerine almışlardır. 

Bu gelişmelerde SSCB’nin hiçbir yardımı ve tesiri olmamıştır.Bu nedenle Yugoslavya ve Arnavutluk Moskova’ya karşı daha bağımsız bir tutum izlemişler ve Moskavanın tesirinde kalmamışlardır. 

Japon Saldırılarına karşı beraber mücadele eden Çinli komünistler  ve milliyetçiler Savaşdan sonra birbirleriyle iktidar mücadelesine girdiler.Sovyet Rusya’dan yardım alan komünistler 1949’da Çin halk cumhuriyetinin kurulduğunu    ilan ettiler.

 Kore 1945’de Yatla konferansında alınan bir kararla iki işgal bölgesine ayrılmıştı.1948’de ABD’nin yardımı ile Güney Kore kuruldu.Sovyetler birliği de kuzeyde aynı yıl kuzey Kore halk cumhuriyetini kurdu.

 Küba  uzun yıllar diktatörler tarafından yönetilmişti. Batışta diktatörlüğüne karşı başlatıldığı mücadeleyi başarıyla sonlandıran Fidel Castro kendi hükümetini kurarak başbakan olmuştu.ABD’nin Castro’yu iktidardan uzaklaştırmak istemesi ilişkilerin bozulmasına ve Küba ile SSCB’nin yaklaştırılmasına neden oldu.

   Sovyet Modeline Göre Ekonomik ve Sosyal Düzenin Kurulması   Komünist Doğu Avrupa ülkelerinde ekonomik ve sosyal düzen Sovyet modeline göre kuruldu. Ayrıca SSCB bu devletleri kontrolü altında tutmakla beraber bir blok oluşturmuştur.SSCB’nin Avrupa’da egemenlik kurmaya başlaması, ABD’yi tedbir almaya sevk etti.Amerika bu nedenle 1947 Martında Trumanda Doktrini’ni ve 1947 Haziranında da Marshall planı’nı uygulamaya koydu.

Truman Doktrini,Amerika’nın Sovyet tehdidinde maruz kalan ülkeleri destekleme,Marshall planında hür Avrupa’yı ekonomik bakımından kalkındırma ve güçlendirme amacını taşıyordu.SSCB ulu sarası ideolojik faaliyetleri bir merkezden idare etmek için yeni tedbirlere başvurmaya karar verdi.

1947 Rusya, Yugoslavya Bulgaristan, Polonya, Çekoslovakya, Fransa ve İtalya komininse partilerinin liderleri ‘cominform”un kurulduğunu ilan ettiler.1949’da komünist ülkeler arasında ekonomik iş birliği ve danışma amacıyla “Comecon” kuruldu. doğu bloğunda 1955’de Varşova paktı kuruldu

Sosyalist Blokda Sarsıntılar

Stalin 1953’te Moskova’da öldü.ortaya çıkan iktidar mücadelesi bloktaki sarsıntıları iyice arttırdı.

  
SSCB-YUGOSLAVYA İLİŞKİLERİ

 Yugoslavya bazı konularda SSCB ile anlaşmazlık içindeydi.SSCB’NİN Yugoslavya’yı tamda denetim altına alması istemesi ve balkanlarda liderliği üstlenmek istemesi iki devlet arasında ideolojik görüş ayrılıkları gösterebilir. Yugoslavya 1948 de Cominiformdan  çıkarıldı. Bu durumdan yararlanmak istenen ABD yugoslavyayı Batı Bloğuna çekmek için,bu ülkeye askeri ve ekonomik yardıma başladı.Yugoslavya tarafsızlar Bloğunun öcülüğünü yapacak bir dış politika izlemeye başladı.

 Çin halk cumhuriyetinin 1949’da kurulması güçler dengesini etkilemiştir ABD yeni Çin yönetimini tanımadı,Pekin hükümeti, birleşmiş milletler teşkilatından çıkarılarak yerine Tayvan hükümeti aldındı. Bu nedenle Çin-Rus dostluğu en üst seviyeye ulaştı.Zamanla büyük bir güç haline gelen Çin Halk Cumhuriyeti SSCB’den bağımsız bir politika gütmeye başladı.SSCB-Çin arası artan anlaşmazlığın nedenleri arasında iki ülke arasında ki liderlik iddiası gösterilebilir.Kültür ihtilalinden sonra Amerika ile ilişkilerini düzeltmiş BM’ye tekrar üye olmuştur.

SSCB-MACARİSTAN İLİŞKİLERİ  
Sitali’nin ölümünden sonra 1553’de ayaklanmışlardır.SSCB İmre Nagi’yi yeni başbakan olarak atadı.Nagi reformlar yaptı.naginin komünist sistemi yumuşatmaya yönelik politikaları SSCB tarafından tepkiyle karşılaşılandı ve Nagi görevden alındı.

1956’da Budapeşte’de yapılan gösterilere yaklaşık 200.000 kişi katılmıştı.polisin kalabalığa ateş açmasıyla halk silahlanmaya başladı.Yeniden iktidara gelen Nagi’nin en üst’e verdiği ödünler, ayaklanmayı durdurmaya yetmedi.SSCB budapeşteyi kuşattı. nagi Varşova Paktından ayrılama kararını açıklayarak birleşmiş milletler aracılığıyla büyük  devletlerden  koruma  istedi.  SSCB  birlikleri Budapeşte’yi  işgal  etti .silahlı direniş bastırıldı.geniş çaplı tutuklanmalar girişildi.

 

 SSCB ÇEKOSLOVAKYA İLİŞKİLERİ

Çekoslovakya savaşdan sonra SSCB’nin etkisinde kalarak Varşova paktına girdi.1953 yılı baharında doğu bloğunda görülen ağır ekonomik şartlar  Çekoslovakya’da kendini gösterdi.mevcut hükümetin  yayınladığı kararlar halk tarafından tepkiyle karşılanmış fabrika işçileri SSCB’yi protesto etmişlerdi.Çekoslovak komünist partisi sert tedbirlerle ayaklamamaları bastırmıştı.

Çekoslovakya’da 1967’de Alexsander Dubcek liderliğinde hareketi başladı.tek partili sosyalist devlet yönetimine karşı olan inkılapçı nitelikteki bu hareket ile toplanma ve dernek düşünce ve ifade inanç ve kanaat gibi insanın temel hak ve hürriyetlerinin sağlanması gerekdigi vurgulandı ve serbest seçimlerin yapılması da ifade edildi.

SSCB Varşova paktı üyelerinin desteğini de alarak Çekovlovakyadaki insancıl komünizm hareketini ikili görüşmeler baskı yoluyla engellemeye çalıştıysa da başarılı olamadı.Gelişmeler üzerine Varşova paktı ordusu 21 ağustos 1968 çekoslovakyayı işgale başladı.

 BATI BLOKUNUN KURULUŞU

 II.Dünya savaşı dünyadaki dengelerde büyük bir değişime neden olmuştu.devletlerin savaşdan yıpranarak çıkması Avrupa ve dünya siyasetinde boşluk meydana getirmiştir.SSCB’nin yayılmacı politika izlemesi SSCB yayılmasını ancak ABD’nin engelleyebileceği yönündeki telkin ABD’nin Batının liderliğini üstlenmesi için açık bir davetti.Bu davet ABD’yi aktif politika izlemeye sevk etmişti.

  ABD’de 1946dan sonra SSCB yayılmasına karşı doğu bloğunu kuşatmaya yönelik bir çevreleme politikası izlemeye başladı.Bu doğrultuda Truman Doktrini ve Marshall planı uygulamaya konulmuş paktlar kurulmuş askeri anlaşmalar imzalanmıştır.

TRUMAN DOKTRİNİ              
ABD’nin batı dünyasının liderliğini açık bir şekilde üstlenmek için yaptığı ilk girişim turuman Doktrinin  ilanı olmuştur.Truman Doktrini yeryüzünün iki bloka ayrıldığının ve SSCB-ABD mücadelesinin başladığını ilan etmiştir.

 Doktrinin uygulanması bir başka açıdan 2. dünya savaşından önce İngiltere’nin etkisi altındaki bir bölgenin  kontrolünün ABD tarafından devraldığının göstergesidir.

MARSHALL PLANI  
Marshall planına göre Avrupa ülkeleri her şeyden önce kendi aralarında bir ekonomik iş birliğine girişmeli iş birliği sonunda ekonomik açık ortaya çıktığında ABD bu açının kapatılması için yardım etmeliydi. 16 Avrupa ülkesinin üyeleri Türkiye dahildir.

NATO’NUN KURULUŞU   
Marshall Planı ve Truman Doktrini,SSCB’nin Orta Doğu ve Avrupa’daki yayılma faaliyetlerine  karşı ABD’nin almış olduğu ilk tedbirlerdir. Berlin Buhranı (Haziran 1948),Batı savunmasının örgütlenmesine hız vermişti.   Sonunda SSCB’nin tehditlerine karşılık 4 Nisan 1949’da 12 Batılı ülke arasında kısa adı ile NATO olan Kuzey Atlantik İttifakını kurdu.Türkiye ve Yunanistan 1952’de,Batı Almanya 1955’te ve İspanya da 1982 yılında NATO’ya katılmıştır

AVRUPA EKONOMİK TOPLULUĞU (AET)  
Avrupa’nın bütünleşmesi ile ilgili düşünceler çok eskilere dayanmakla beraber bu düşünceyi gerçekleştirecek koşullar ancak 20. yüzyılda oluşmuştur.Bu yüzyılın ilk yarısında iki büyük savaşın acısını yaşayan Avrupa,bir daha bu tür çatışmaların yaşanmaması için çözüm arayışına girmiştir.

Çözüm olarak da Avrupa devletleri  arasındaki düşmanlığı ortadan kaldıracak bir bütünleşmenin gerçekleştirilmesi düşüncesi benimsenmiştir.Birliğin asıl temeli ise 9 Mayıs 1950 tarihinde Fransız Dış İşleri Bakanı Schuman’ın yayımladığı bir bildiri ile atılmıştır.Bu girişim Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu kurulmuştur (1951).1957’de Roma Antlaşması ile Avrupa Ekonomik Topluluğu kurulmuştur.

PAYLAŞILAMAYAN ORTA DOĞU    
SSCB  yönetiminin Çarlık dönemine ait gizli anlaşmaları açıklaması ve ABD’nin de sömürgeci politikalara karşı çıkması, İngiltere ve Fransa’nın planlarını bozmuştu.Bunun üzerine İngiltere ve Fransa manda yönetimleri kurarak bölgedeki egemenliklerini devam ettirmişlerdi.I.Dünya Savaşı’ndan yıpranarak çıkan Avrupa devletleri,gittikçe artan bir muhalefetle karşılaştılar.Bu şartlar İngiltere ve Fransa’nın bölgedeki etkinliklerinin azalmasına neden olmuştu.

İSRAİL’İN KURULUŞU   
Filistin’de bir Yahudi yurdunun kurulması çalışmaları,19.yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkmıştı.Bu amaçla toplanan ilk kongre, 29 Ağustos 1897’de İsviçre’de Basel’de toplanmış ve bu kongre de Yahudilerin Filistin’de bir ‘yurt’ edinmesi kararı alınmıştı.Dünya Siyonist Örgütü Başkanı Theodor Herzl, Yahudilerin Filistin’e göç etmelerine izin verilmesine karşılık  II.Abdülhamit’e Osmanlı Devleti’nin dış borçlarını ödemeyi önermiş ancak istediği sonucu alamamıştı.

İngiliz Dışişleri Bakanı Balfour, 2 Kasım 1917’de Siyonist Federasyonu Başkanı’na gönderdiği mektupta, İngiltere’nin Filistin’de bir Yahudi devleti kurulmasını kabul ettiğini resmen bildirmişti.’Balfour Deklarasyonu’ adını alan bu belge,Yahudi devleti kurulması sorununun bir dönüm noktası sayılmaktadır.Filistin’in iki taraf arasında bölünmesi düşüncesi ortaya atıldıysa da bundan bir sonuç alınamadı.

Yahudiler, II.Dünya Savaşı sırasında da Filistin’de bir İsrail devleti kurmak amacıyla çalışmalarını sürdürdüler.İngiltere, 1947’de Filistin sorununu Birleşmiş Milletler Teşkilatına götürdü.Burada Filistin’in Araplar ve Yahudiler arasında bölünmesine, Kudüs’e tarafsız bir statü verilmesine karar verildi.Birleşmiş Milletlerin bu taksim kararı Arap ülkelerinde tepkiyle karşılandı.İngiltere, 14 Mayıs 1948’de Filistin’deki manda yönetimini tek taraflı olarak kaldırdı.Aynı gün, İsrail Devleti’nin kurulduğu ilan edildi.

2. EİSENHOWER DOKTRİNİ  
İngiltere ve Fransa’nın Orta Doğu’dan çekilmesinden sonra bölgedeki siyasi boşluğu doldurmak isteyen ABD, tarafsız bir rol oynamıştı.SSCB’nin Araplardan yana tavır koyması bu devletlerin Orta Doğu’da ilgi görerek taraftar bulmasına, Batı karşıtlığının artmasına sebep oldu.ABD Başkanı Eisenhower, Orta Doğu’nun SSCB’nin kontrolüne girmesini engellemek ve bölge halkını ABD’nin yanına çekmek için 5 Ocak 1957’de kongreye bir mesaj gönderdi.

‘Eisenhower Doktrini’ adını alan bu mesajın amacı: Orta Doğu ülkelerine yardım yapmak,bu ülkelere komünist bloktan bir saldırı gelmesi halinde Amerikan Silahlı Kuvvetlerinin kullanılması için izin almak ve Eisenhower Doktrini ile ABD,Orta Doğu ile ilişkilerini geliştirmiş, SSCB ile ilk defa Orta Doğu’da karşı karşıya gelmeye başlamıştı

Okunma Sayısı: 2222

Gizle
  • Öğretmen Adayları Haberleri
  • KPSS A Haberleri
  • Önlisans Haberleri
  • KPSS B Haberleri
  • Lise Haberleri
  • 2013 KPSS Haberleri
  • İŞKUR İlanları
  • Yüksek Lisans ve Akademik İlanlar
  • Sabah Gazetesi İlk Sayfası
  • Habertürk Gazetesi İlk Sayfası
  • Hürriyet Gazetesi İlk Sayfası
  • Zaman Gazetesi İlk Sayfası
  • Milliyet Gazetesi İlk Sayfası
  • Bugün Gazetesi İlk Sayfası
  • Star Gazetesi İlk Sayfası
  • Yenişafak Gazetesi İlk Sayfası
  • Vatan Gazetesi İlk Sayfası
  • Akşam Gazetesi İlk Sayfası
  • Taraf Gazetesi İlk Sayfası
  • Radikal Gazetesi İlk Sayfası
  • Posta Gazetesi İlk Sayfası
  • Türkiye Gazetesi İlk Sayfası
  • Fanatik Gazetesi İlk Sayfası
  • Tüm Gazete İlk Sayfaları

4B Sözleşmeli İlanlar
Akademik İlanlar
KR Akademi KPSS DVD Seti