2014 Güncel Müfredat KPSS DVD Seti + 3 Kitap

Kpss Ders Notları > Tarih > İnklap Tarihi > Atatürk İlkeleri

Vatandaşlık Özet Konu Anlatımı

OSMANLI İMPARATORLUĞU VE ANAYASAL GELİŞMELER

1-Osmanlı İmparatorluğu döneminde ilk anayasal gelişme, 1808 tarihli ''Sened-i İttifak''tır. 2. Mahmut döneminde, Alemdar Mustafa Paşa'nın önderliğinde merkezi hükümetle ayanlar arasında imzalanmıştır. Anayasal nitelikte olmayan bir belgedir.

2-Osmanlı döneminde anayasal gelişmelerin ikincisi, 1839 tarihli Tanzimat Fermanı'dır. Abdülmecit döneminde yapılmıştır.

3-Anayasal gelişmelerin 3.sü 1856 tarihli ''Islahat Fermanı''dır. Abdülaziz döneminde yapılmıştır.

Bunlar hukuk devletine geçişin ilk adımlarıdır.

1876 ANAYASASI

1-Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk ve tek anayasasıdır.

2-İki meclisli bir anayasadır.

3-Heyeti Ayan üyelerini Padişah seçer.

4-Meclisi feshetme yetkisi Padişaha aittir.

5–1908 yılında 2.Meşrutiyet'in ilanıyla yeniden anayasa ilan edilmiştir. 1909'da da bu anayasa da değişikliğe uğramıştır.

1921 ANAYASASI (TEŞKİLAT-I ESASİYE)

1-Yasama, yürütme ve yargı güçleri TBMM'de toplanmıştır. (Güçler birliği)

2-Milli egemenlik ilkesinin kabul edildiği ilk anayasadır.

3-Türk tarihinin en kısa süreli anayasasıdır.

4-TBMM Başkanı aynı zamanda Devlet Başkanı'dır.

5-İlk ve tek yumuşak (kolay değiştirilebilir) anayasadır.

6-Kuvvetler birliği ilkesini benimsemiştir.

1923 DEĞİŞİKLİKLERİ

1-Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu açıkça belirtilmiştir.

2-Devletin dininin İslam, resmi dilinin Türkçe olduğu belirtilmiştir.

3-Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından ve Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından atanacaktır.

1924 ANAYASASI

1-Kısa, sabit, sağlam yapılı ve kendi içinde tutarlı bir anayasadır.

2-Devlet şeklinin Cumhuriyet olduğu belirtilmiştir.

3-Meclis üstünlüğü benimsenmiştir.

4-Güçler birliği ilkesi benimsenmiştir.

5-Meclis hükümeti sistemi ile parlamenter hükümeti sistemi arasında karma bir hükümet benimsenmiştir.

6-1928 de devletin dini İslam dır ibaresi kaldırılmıştır.

7-1937'de Atatürk ilkeleri anayasaya girmiş ve laiklik ilkesi benimsenmiştir.

1961 ANAYASASI

1-İki meclisli parlamento ( millet meclisi ve Cumhuriyet Senatosu) sistemini kabul etmiştir.

2-Hukuk devleti ilkesi benimsenmiştir.

3-Sosyal Devlet anlayışı benimsenmiştir.

4-Seçimlerin; serbest, eşit, gizli, tek dereceli genel oy ilkelerine göre yapılacağı belirtilmiştir.

5-Çoğunlukçu demokrasi anlayışından çoğulcu demokrasi anlayışına geçildi.

6-Temel hak ve hürriyetlerle ilgili geniş düzenlemelere yer verilmiştir. Temel hak ve hürriyetlerin hangi hallerde sınırlandırılacağı belirtilmiştir.

7. Üniversitelere TRT'ye özerk statü tanındı.

8. Anayasa mahkemesi kuruldu

9. DPT Kuruldu

10. Milli Birlik komitesi kuruldu

1982 ANAYASASI 1982 Anayasasının nitelikleri:

1-Atatürk milliyetçiliği

2-Demokratik devlet

3-Laik devlet

4-Sosyal devlet

5-Hukuk devleti

6-İnsan haklarına saygılı

—Yürütme organı güçlendirildi

—Kuvvetler ayrılığı ilkesi benimsendi

—Ayrıntılı düzenleme var

—Mecliste karar almak kolay

—Katılımcı demokrasi var

—Diyanet işleri başkanlığı kuruldu

T. C. ANAYASASI

Kuvvetler Ayrımı: Devlet organları arasında üstünlük anlamına gelmeyip; devlet yetki ve görevlerinin kullanılmasından ibaret olması ve bununla sınırlı medeni işbölümü-işbirliğinin bulunması; üstünlüğün ancak Anayasa ve kanunlarda bulunmasıdır.

— 1982 Anayasasında 177 madde bulunmaktadır.

— 16 geçici madde vardır. Toplam 193 madde 7 kısımdan oluşmaktadır.

— Başlangıç kısmı anayasa metnine dâhildir.

1. KISIM Genel Esaslar M.1-Devletin Şekli:

Türkiye Devleti bir cumhuriyettir.

M.2-Cumhuriyetin Nitelikleri:

Türkiye Cumhuriyeti; Atatürk milliyetçiliğine bağlı, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.

M.3-Devletin Bütünlüğü, Resmi Dili, Bayrağı, Milli Marşı ve Başkenti:

Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür.

Bayrağı, şekli kanunda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır.

Milli marşı, ''İstiklal Marşı'dır.

Başkenti Ankara'dır.

1982 ANAYASASINDAKİ DEĞİŞTİRİLEMEYECEK HÜKÜMLER

1-Milli marşı İstiklal Marşı'dır.

2-Başkenti Ankara'dır.

3-Bayrağı ay yıldızlı bayraktır.

4-Türkiye; devleti ve milletiyle bölünmez bir bütündür.

5-Dili Türkçedir.

6-Türkiye devleti bir cumhuriyettir. 

M.6.Egemenlik:

Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Türk milleti egemenliğini yetkili organ eliyle kullanır.

M.7-Yasama:

Yasama yetkisi, Türk milleti adına TBMM'nindir. Bu yetki devredilemez.

M.8-Yürütme:

Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu'na aittir.

M.9-Yargı:

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.

M.11-Anayasanın Bağlayıcılığı ve Üstünlüğü:

Anayasa hükümleri yasama yürütme yargı organlarını idari makamları ve diğer kuruluş ve kişileri bağlar. Kanunlar Anayasaya aykırı olamazlar.

Temel hak ve hürriyetlerin nitelikleri:

1.Dokunulmaz

2.Devredilmez

3.Vazgeçilmez

M.13-Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması:

—Temel hak ve hürriyetler, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, milli egemenliğin, milli güvenliğin, kamu düzeninin, genel asayişin, genel ahlak ve sağlığın korunması amacıyla anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak ancak KANUNLA sınırlandırılabilir.

—Temel hak ve hürriyetlerle ilgili sınırlama demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz öngörüldüğü amaç dışı kullanılamaz

— Suç ve ceza geçmişe yürütülemez suçluluğu mahkeme kararıyla saptanana dek kimse suçlu sayılmaz

—Yabancıların temel hak ve özgürlükleri milletlerarası hukuka uygun kanunla sınırlanabilir.

—Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması:

1-Savaş Bu durumlarda temel hak ve

2-Seferberlik hürriyetlerin kullanılması kısmen.

3-Sıkıyönetim veya tamamen durdurulabilir

4-Olağanüstü hal 

Ancak bu dört durumda bile:

1-Kişinin yasam hakkına maddi ve manevi varlığının bütününe dokunulamaz.

2.- Kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz.

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN SINIFLANDIRILMASI KİŞİNİN HAK VE ÖDEVLERİ:

1-Kişinin maddi ve manevi varlığının dokunulmazlığı

2-Zorla çalıştırma yasağı

3-Kişi hürriyeti ve güvenliği

4-Özel hayatın gizliliği

5-Konut dokunulmazlığı

6-Haberleşme hürriyeti

7-Yerleşme ve seyahat hürriyeti

8-Din ve vicdan hürriyeti

9-Düşünce ve kanaat hürriyeti

10-Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti

11-Bilim ve sanat hürriyeti

12-Basın hürriyeti, Süreli ve süresiz yayın hakkı, Basın araçlarının korunması, Kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı

13-Düzeltme ve cevap hakkı

14-Dernek kurma hürriyeti, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

15-Mülkiyet hakkı

16-Hak arama hürriyeti, Kanuni hâkim güvencesi, Suç ve cezalara ilişkin düzenleme, İspat hakkı

17-Temel hak ve hürriyetlerin korunması

—Zorla çalıştırılma yasağında hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Ancak hükümlülük, tutukluluk ve olağanüstü hallerde vatandaşlık ödevinden kaynaklanan çalışmalar istisnadır.

—Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir Hâkim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılır.

—Yakalanan ve tutuklanan kişi 48 saatte, toplu olarak işlenen suçlarda 4 gün içerisinde hâkim karşısına çıkarılır.

—Tıbbı zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında kısının vücut bütünlüğüne dokunulamaz rızası olmadan bilimsel tıbbı deneylere tabı tutulamaz.

—Özel hayatın gizliliği: konut dokunulmazlığı, haberleşme hürriyeti, basın hürriyeti, süreli ve süresiz yayın hakkı, dernek kurma hürriyeti hakları milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebepleriyle hâkim kararıyla sınırlandırılabilir

M.20.Hakım kararı olmadan kimsenin ustu özel kâğıdı, eşyası aranamaz. M.23.Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti vatandaşlık ödevi, ceza soruşturması veya kovuşturması sebebiyle sınırlandırılabilir. M.26.Düşüncenin açıklanması ve yayınlanmasında kanunda yasaklanmış bir dil kullanılamaz M.32.Düzeltme cevap verme yayını yapılmazsa hakım 7 gün içinde düzeltme yayınının gerekip gerekmediğine karar verir.

Dernekler kanunun öngördüğü hallerde hakım kararıyla kapatılır.

M.34 Herkes önceden izin almadan silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına sahiptir. M.35.Mülkiyet hakkı ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlandırılır. SOSYAL VE EKONOMİK HAKLAR

1-Ailenin korunması

2-Eğitim ve öğrenim hakkı

3-Kıyılardan yararlanma hakkı

4-Kamulaştırma

5-Devletleştirme

6-Özelleştirme

7-Çalışma ve sözleşme hürriyeti

8-Çalışma hakkı ve ödevi

9-Dinlenme hakkı

10-Sendika kurma hakkı

11-Toplu iş sözleşmesi hakkı

12-Grev ve lokavt hakkı

13-Ücrette adaletin sağlanması

14-Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması

15-Konut hakkı

16-Gençliğin korunması ve sporun geliştirilmesi

17-Sosyal güvenlik hakkı

18-Tarih kültür ve tabiat varlıklarının korunması

19-Sanatın ve sanatçının korunması

20-Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları 

M.46 kamulaştırma:

Devlet ve kamu tüzel kişileri kamu yararı nedeniyle karşılıklarını peşin ödemek şartıyla özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını kamulaştırabilir.

1.Tarım reformunda

2.Büyük enerji sulama projelerinde.

3.İskân projeleri

4.Yeni orman alanlarının açılması

5.Kıyıların korunması ve turizm de taksitle ödeme 5 yıl içinde yapılır en yüksek faizle ödenir.

Çiftçiye ait arazı kamulaştırması peşin ödenir

M.51-İşçi ve ıs verenler birden fazla sendikaya üye olamaz

—Isçı sendika ve üst kuruluşlarında yönetici olmak için işçi olarak 10 yıl bir fiil çalışmak gerekir.

—Grev ve lokavtta uyuşmazlık yüksek hakem kurulunca çözülür uyuşmazlığın her sefasında başvurulur, kararları kesindir, bozulamaz. Sıyası amaçlı grev ve lokavt yapılamaz

—Çalışanlar ve işverenler önceden izin almaksızın sendika kurabilir, üye olabilir, üyelikten çekilebilir. Sendika kurma hakkı milli güvenlik kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlak nedenleriyle kanunla sınırlandırılabilir.

M.52-İşçiler ve işverenler karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarda çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptir. Aynı iş yerinde aynı dönem için birden fazla toplu iş sözleşmesi yapılamaz

M.65- Devlet iktisadi ve sosyal ödevlerini mali kaynaklarını yeterliliği ölçüsünde yerine getirir. SOSYAL GUVENLIK BAKIMINDAN DEVLET TARAFINDAN KORUNMASI GEREKENLER

1.Harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri

2.Malul ve gaziler

3.Sakatlar

4.Yaslılar

5.Korunmaya muhtaç çocuklar

SİYASİ HAKLAR VE ÖDEVLER:

1-Türk vatandaşlığı

2-Seçme ve seçilme ve siyasi faaliyetlerde bulunma

3-Siyasi parti kurma, partilere girme ve partiden ayrılma hakkı

4-Kamu hizmetine girme hakkı

5-Vatan hizmeti

6-Vergi ödeme

7-Dilekçe hakkı 

Türk anadan veya Türk babadan doğan herkes Türk’tür.

Vatandaşlıktan çıkarılma kararına karşı yargı yolu kapatılamaz.

M.67.SECIMLERIN YAPILMA SEKLI Seçimler ve halk oylaması:

1.Serbest.

2.Eşit.

3.Gizli.

4.Tek dereceli.

5.Genel oy

6.Acık sayım ve döküm esasına göre. 

—Yargı yönetim ve denetimindedir. İtirazlar YSK (YUKSEK SECIM KURULUNA) yapılır.

—18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçme ve halk oylamasına katılma hakkına sahiptir.

—Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde yapılan seçimlerde uygulanmaz.

Oy kullanamayacak kişiler:

1-Silâhaltında bulunan erbaş ve erler

2-Askeri öğrenciler

3-Taksirli suçlar hariç olmak üzere hükümlüler oy kullanamaz.

Ancak tutuklular oy kullanabilir.

M.68-SIYASI PARTIYE UYELIK

Sıyası partiye üye olabilmek için 18 yasını doldurmuş olmak gerekir. Siyasi partiler önceden izin almaksızın kurulurlar.

SİYASI PARTİYE ÜYE OLAMAYACAK KİŞİLER

1.Hakım ve savcılar.

2 Sayıştay dâhil olmak üzere yüksek yargı organları mensupları

3 Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memurlar

4 Isçı olmayan diğer kamu görevlileri

5.TSK mensupları

6 Yüksek öğretim öncesi öğrenciler.

M.69.SIYASI PARTILERIN UYACAKLARI ESASLAR.

1 Sıyası partiler ticari faaliyetlerde bulunamazlar.

2 Sıyası partilerin malı denetimini Anayasa mahkemesi yapar.

3.Sıyası partilerin kapatılması Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının açacağı dava üzerine Anayasa Mahkemesi tarafından kesin karara bağlanır.

—Siyasi partilerin tüzük ve programları devletin bağımsızlığına, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, insan haklarına, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine millet egemenliğine ve laik cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz. Aykırı olması hali temelli kapatma sebebidir. Anayasa mah. dava konusu fiillerin ağılığına göre siyasi partinin devlet yardımından tamamen veya kısmen yoksun bırakılmasına karar verebilir.

4.Temelli kapatılan bir parti bir başka adla acılamaz

5 Sıyası partinin kapatılmasına sebep olanlar 5 yıl sureyle bir baksa partinin kurucu üyesi olamazlar. Anayasa mahkemesinin temelli kapatmaya ilişkin kesin kararının resmi gazetede yayınlanmasıyla sure başlar.

6Yabancı devlet kuruluşları, gerçek veya tüzel kişilerden maddi yardım alamazlar. 

NOT: Siyasi partinin kapatılmasında Anayasa mahkemesinin 3/5 oyu şart koşulmuştur.

—Mal Bildirimi: Kamu hizmetine girenlerin mal bildiriminde bulunmaları kanunla düzenlenir. Yasama ve yürütme organlarında görev alanlar bundan istisna edilemez.

—Vatan hizmeti her Türkün hakkı ve ödevidir

—Vergi ödevi:-Herkes mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür.

—Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı gerekir

—Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.

—Vergi, resim, harç veya benzeri yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirim oranlarında değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.

—Dilekçe Hakkı: Vatandaşlar ve karşılık esası gözetilmek kaydıyla yabancılar kendileriyle veya kamuyla ilgili şikâyetlerini yetkili makamlara veya TBMM ne bildirebilirler.

.TBMM Genel oyla seçilen 550 milletvekilinden oluşur MILLET VEKILI SECILME YETERLILIKLERI:

1–30 yaşını doldurmuş olmak.

2-En az ilkokul mezunu olmak

3-Askerlik hizmetini yapmış olmak

4-Kamu hizmetinden yasaklanmamış olmak

5-Taksirli suçlar hariç 1 yıldan fazla hapis yatmamış olmak

6-Yüz kızartıcı suç islememek

7-Devlet sırrını açığa vurmamış olmak

8-İdeolojik ve anarşik suçlara katılmamak

9-Kısıtlı olmamak

M.77.SECIMLER

—Seçimler 5 yılda bir yapılır

—Meclis veya gerekli şartların oluşması halinde Cumhurbaşkanı bu süre dolmadan seçimlerin yenilenmesine karar verebilir

—Yenilenmesine karar verilen meclisin yetkileri yeni meclisin seçilmesine kadar sürer.

—TBMM SEÇİMLERİNİN GERİYE BIRAKILMASI: Savaş nedeniyle seçimler TBMM tarafından 1 yıl ertelenebilir.(GERİYE BIRAKILIR)

ARA SEÇİM:

—TBMM üyeliklerinde boşalma olması halinde ara seçime gidilir.

—Her seçim döneminde 1 kez yapılabilir.

—Genel seçimler yapıldıktan sonra 30 ay geçmeden ara secime gidilemez

—Boşalan üyeliklerin sayısı üye tam sayısının % 5 ını bulduğunda ara seçime 3 ay içinde gidilir.

—Genel secime 1 yıl kala ara seçime gidilmez.

—Seçimlerin genel yönetim ve denetimi Yüksek Seçim Kuruluna aittir. YSK 7 asıl 4 yedek üyeden oluşur.6sı Yargıtay, 5 i Danıştay dan seçilir.

—Milletvekilleri bütün milleti temsil eder.

Üyelikle Bağdaşmayan İşler:

1.Devlet ve kamu tüzel kişilerinde ve bunlara bağlı kuruluşların doğrudan veya dolaylı katıldığı teşebbüs ve ortaklıkların,

2.Kamu yararına çalışan derneklerin ve devletten yardım alan vakıfların kamu meslek kuruluşları, sendika ve bunların üst kuruluşları ve teşebbüslerinde yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar, vekil olamazlar.

3.TBMM üyeleri yürütme organının teklif inha atama veya onamasına bağlı resmi veya özel bir işte görevlendirilemezler. Bir üyenin belli bir konuda 6 ayı aşmamak üzere Bakanlar Kurulunca geçici bir görevi kabul etmesi meclis kararına bağlıdır.

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı:

Yasama sorumsuzluğu:

TBMM üyeleri meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden; o oturumdaki başkanlık divanının teklifi üzerine meclisçe başka karar alınmadıkça bunları meclis dışında tekrarlamak ve açıklamaktan sorumlu tutulamazlar. Yasama sorumsuzluğu en kısa tanımıyla milletvekillerinin söz hürriyetini korur.

Hayat boyu sürecek olan sorumsuzluk milletvekilini cezai takibatlara karşı mutlak olarak korur.

Sorumsuzluğun meclis veya başka bir organ tarafından kaldırılması söz konusu değildir.

Yasama Dokunulmazlığı:

Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili meclis kararı olmadıkça tutulamaz, tutuklanamaz, sorguya çekilemez ve yargılanamaz.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlamak kaydıyla anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar bu hükmün dışındadır.

Seçimden önce veya sonra milletvekiline verilmiş bir ceza hükmünün uygulanması üyeliğin sona ermesine bırakılır.

Dokunulmazlığı kaldırılan üye tekrar seçilirse başka bir işleme gerek olmadan dokunulmazlığını elde eder.

TBMM siyasi parti guruplarından yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz.

Dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin hangi fiilden yargılanacaksa onunla sınırlı olarak hakkında kovuşturma yapılabilir.

Sorumsuzluk mutlak, dokunulmazlık nispidir.

Sorumsuzluk devamlı dokunulmazlık geçicidir.

Milletvekilliğinin Sona ermesi:

1.Seçimlerin sona ermesi.

2.Ölüm.

3.Milletvekilinin cumhurbaşkanı seçilmesi

4.Milletvekilinin yerel yönetim organlarına seçilmesi.,

Milletvekilliliğinin Düşmesi:

1.Milletvekilinin istifa etmesi(TBMM Başkanlık Divanının tespiti ile Meclis Genel Kurulunca kararlaştırılır)

2. Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma haline düşmesi. Kesin mahkeme kararının genel kurula bildirilmesi.

3. Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmek(Genel Kurulda gizli oyla karar verilir)

4.Meclis çalışmalarına özürsüz ve izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam 5 bileşim günü katılmamak. Meclis Başkanlık Divanının tespiti üzerine Genel Kurul üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar verir.

5.Partisinin temelli kapatılmasına sebep olan, milletvekili Anayasa Mahkemesinin temelli kapatılmasına ilişkin kesin kararını resmi gazetede yayınlandıktan itibaren düşer.

Üyeliğin düşmesine kural olarak meclis genel kurulu gizli oyla karar verir.

—Milletvekilliği düşen vekil 7 gün içerisinde Anayasa mahkemesine başvurur. Anayasa mahkemesi 15 gün içinde karar verir.

Ödenek ve yolluklar:

Ödeneğin aylık tutarı en yüksek devlet memurunun almakta olduğu miktarın; yollukta ödenek miktarının yarısını aşamaz.

Ödenek ve yollukların en çok 3 aylığı önceden ödenir.

M.87 TBMM NIN GOREVLERI

1 Kanun koymak değiştirmek ve kaldırmak.

2 Bakanlar Kurulu ve bakanları denetlemek başbakan dahildir.

3 Bakanlar kuruluna belli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yatkısı vermek

4 Bütçe ve kasın hesap kanunlarını görüşüp karara bağlamak.

5 Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek

6 Milletler arası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak.

7 Genel ve özel af ilanına karar vermek.(Üye tamsayısının 3/5 çoğunluğu ile karar verilir.)

8 Kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar vermek

M.88.KANUN TEKLIFI VE GORUSULMESI:

Yasama işlemleri kanunlar ve parlamento kararları olmak üzere ikiye ayrılır.

Kanunları yapma yetkisi:

1.Bakanlar Kurulu… Kanun tasarısı

2.Milletvekilleri… Kanun teklifi yaparlar.

TBMM DE ŞEKLİ KANUN NİTELİĞİNDEKİ İŞLEMLER:

1.Bütçe ve kesin hesap kanunlarını kabul etmek

2.Para basılmasına karar vermek.

3.Genel ve özel af ilan etmek

4.Ölüm cezalarının yerine getirilmesi.

5.Uluslararası anlaşmaları onamak.

TBMM DE PARLAMENTO KARARLARI NİTELİĞİNDEKİ İŞLEMLER:

1.İç tüzük yapma ve değiştirme.

2.Yasama dokunulmazlığının kabul edilmesi

3.Meclis üyeliğinin düşürülmesi.

4.Başkan ve başkanlık divanını seçmek.

5.Gensoru, güven oylaması ve meclis araştırmasını soruşturmak.

6.Savaş ilanına ve silahlı kuvvetlerin kullanılmasına karar vermek.

7.OHAL ve sıkıyönetimi onaylamak

Kanunların hepsi cumhurbaşkanı tarafından onaylanırken parlamento kararlarında böyle bir imzaya gerek yoktur.

—Cumhurbaşkanı TBMM'ce kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayınlar yayınlamasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları TBMM ye geri gönderir.

—TBMM geri gönderilen kanunu aynen kabul ederse cumhurbaşkanınca yayınlanır.

—Meclis geri gönderilen kanunda değişiklik yaparsa cumhurbaşkanı değiştirilen kanunu tekrar meclise geri gönderebilir.

—Cumhurbaşkanınca kısmen uygun bulmama durumunda TBMM sadece uygun bulmadığı maddeleri görüşebilir.

Milletlerarası anlaşmaları uygun bulma:

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası anlaşmalar kanun hükmündedir.

Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

1961 ve 1982 Anayasaları milletlerarası anlaşmaları yapma yetkisini yürütme organına, onaylama yetkisini cumhurbaşkanına vermiştir.

Ancak cumhurbaşkanın onaylaması TBMM nin onaylamayı bir kanuna uygun bulması gerekir.

Milletlerarası bir anlaşmaya dayanan uygulama anlaşmaları ile kanunun verdiği bir yetkiye dayanılarak yapılan ekonomik, ticari, teknik ve idari anlaşmaların TBMM tarafından uygun bulunması koşulu aranmamaktadır. Ancak bu anlaşmalar yayımlanmadan yürürlüğe konulamaz.

Türk kanunlarında değişiklik getiren milletlerarası antlaşmaların mutlaka TBMM ce uygun bulunması gerekir. Ekonomik ticari ve teknik ilişkileri düzenleyen ve süresi 1 yılı aşmayan antlaşmalar devlet maliyesine yük getirmemek, kişi hallerine ve Türklerin yabancı memleketteki mülkiyet haklarına dokunmamak şartıyla yayınlanmayla yürürlüğe konar bu takdirde bu antlaşmalar TBMM ye sunulur.

KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME CIKARMA YETKİSİ:

Yetki Bakımından:

KHK çıkarma yetkisi Bakanlar Kuruluna aittir.

O.hal ve sıkıyönetim KHK lerinde yetki ise cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan bakanlar kuruluna aittir.

Yetki kanunu bakımından:

Bakanlar Kurulu kendiliğinden KHK çıkaramaz. TBMM nin bir yetki kanunu çıkarması gerekir. Ancak o.hal ve sıkıyönetim dönemlerinde yetki kanununa gerek olmadan KHK çıkartılabilir.

Yetki Kanunun içeriği: 1.Konusu

2.Amacı

3.Kapsamı

4.İlkeleri

5.Süresi açıkça belirtilmelidir.

6.Birden fazla KHK çıkarılabilip çıkarılamayacağı belirtilmelidir.

KHK lerin çıkarma yetkisinin sona ermesi:

1.Yetki kanunun belirlediği sürenin dolması.

2.Yeni bir kanunla yetki kanununun yürürlükten kalkması

3.Yetki kanununda belirlenen sayıda KHK çıkarılması

Ancak Bakanlar kurulunun istifası, Bakanlar kurulunun Gensoru ile düşürülmesi, Yasama döneminin bitmesi durumlarında yetki sona ermez.

Konu bakımından:

KHK lerde temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ve siyasi hak ve ödevler düzenlenemez. KHK ile bakanlar kuruluna bütçe değişiklik yetkisi verilemez.

O.hal ve sıkıyönetim bunun istisnalarıdır.

Denetim bakımından:

KHK yargısal denetimi Anayasa mahkemesi tarafından yapılır.

Ohal ve sıkıyönetim KHK hakkında Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa mahkemesine dava açılamaz.

Şekil ve usul bakımından:

KHK resmi gazetede yayınlandıkları gün yürürlüğe girerler.

Ancak yürürlük tarihi daha sonraki bir tarihte gösterilebilir. Kararnameler RG de yayınlandıkları gün TBMM ye sunulurlar sunulmazsa aynı gün yürürlükten kalkarlar. TBMM tarafından reddedilen KHK ise ret kararının RG de yayınlandığı tarihte yayından kalkarlar.

Savaş hali ilanı ve silahlı kuvvetlerin kullanılmasına izin verme: M.92.Savaş hali ilanına ve TSK nın yabancı ülkelere gönderilmesine ve yabancı devlet silahlı kuvvetlerinin Türkiye'de bulunmasına TBMM karar verir.

TBMM tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani silahlı saldırıya uğraması durumunda TSK nin kullanılmasına Cumhurbaşkanı da karar verir.

M.93.TOPLANMA VE TATIL

TBMM her yıl 1 EKIMDE toplanır

Ara verme veya tatil sırasında 

1.Doğrudan doğruya cumhurbaşkanınca

2.Bakanlar kurulunun istemi üzerine Cumhurbaşkanınca

3.Meclis Başkanı da doğrudan doğruya veya Milletvekillerinin 1/5 istemi üzerine meclisi toplar.

M.94.BASKANLIK DIVANI

_Siyasi parti gurupları başkanlık için aday gösteremezler.

_Meclis başkanı başkan vekilleri katıp üyeler ve idare amirlerinden oluşur

_Başkanlık divanı için bir yasama döneminde 2 defa secim yapılır: ilki 2 yıl ikincisi 3 yıl grev yapar.

_TBMM meclis başkan adayları meclis üyeleri içerisinden seçilir ilk iki oylamada üye tam sayısının 2/3 ve üçüncü oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. Bu durum sağlanamazsa en çok oy alan iki aday için 4. oylama yapılır bu oylamada en fazla oy alan üye başkan seçilir.

_Sıyası parti gurubu minimum 20 milletvekilinden oluşur.

Toplantı ve karar yeter sayısı:

_TBMM üye tam sayısının en az 1/3 ile toplanır toplantıya katılanlar salt çoğunlukla karar verir ancak karar yeter sayısı üye tam sayısının ¼ nun 1 fazlasından az olamaz..

M.98. TBMM DE BILGI EDINME VE DENETLEME YOLLARI: 

1.SORU. Bakanlar kurulu adına sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılmak üzere başbakan veya bakanlardan bilgi istemekten ibarettir.15 Gün sonra gündeme alınır.

2.MECLIS ARASTIRMASI. Belli bir konuda bilgi edinilmek için yapılan incelemeden ibarettir 3 ay da sonuçlanır

3 GENEL GORUSME. Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM genel kurulunda görüşülmesidir. Hükümet, siyasi parti grupları en az 20 milletvekili tarafından bir önerge ile istenir.

4.GENSORU. Bir sıyası parti adına veya 20 milletvekilinin istemi üzerine açılır. Hükümetin veya bir bakanın siyasal sorumluluğu araştırılır.

Bakanlar kurulunun veya bakanlığın düşürülmesi üye tam sayısının salt çoğunluğu ile olur. Oylamada güvensizlik oyları sayılır.

5 MECLIS SORUSTURMASI.

_Başbakan veya bakanların görevleri ile ilgili cezai sorumluluklarının araştırılmasını sağlamaktır.

_Üye tamsayısının 1/10 nün vereceği önerge ile soruşturma açılması istenebilir.

_Meclis bu istemi en geç bir ay içerisinde görüşür.Bu görüşme sonunda gerekli görülürse Başbakan veya bakanlar yüce divana sevk edilir.

_Yüce divana sevk kararı ancak üye tam sayısının salt çoğunluğunun gizli oyu ile alınır .

_Bakan Yüce Divana sevk edilirse bakanlıktan düşer.

_Başbakan Yüce Divana sevk edilirse hükümet istifa etmiş sayılır. 

YÜRÜTME

M.101-Cumhurbaşkanı Seçilebilme Koşulları

1–40 yaşını doldurmuş olmak.

2-Yüksek öğrenim yapmış olmak

3-Türk vatandaşı olmak

4-Cumhurbaşkanı Meclisin kendi üyeleri veya bu niteliklere ve milletvekili seçilme yeterliğine sahip Türk vatandaşları arasından 7 yıl için seçilir.

5-Bir kimse iki defa Cumhurbaşkanı seçilemez.

6-Cumhurbaşkanlığı'na TBMM üyeleri dışında aday gösterilebilmesi, Meclis üye tamsayısının en az beşte birinin yazılı önerisiyle mümkündür.

Cumhurbaşkanı seçimi:

—Cumhurbaşkanının seçilmesi, TBMM üye tamsayısının 2/3 çoğunluğuyla ve gizli oyla seçilir.

__Cumhurbaşkanının görev süresi dolmadan 30 gün önce, dolduktan 10 gün sonra seçime başlanır. Seçim 1 ayda tamamlanır. Oylamalar 3'er gün arayla yapılır. 

1.TUR + 2.TUR: Üye tamsayısının 2/3 çoğunluğuyla

3.TUR: Üye tamsayısının salt çoğunluğuyla. (276)

4.TUR: 3. turda en çok oyu olan iki aday bu tura kalır.

Salt çoğunlukla Cumhurbaşkanı seçilir. Seçilemezse, TBMM seçimleri yeniler.

M.104-CUMHURBAŞKANININ GÖREV VE YETKİLERİ: a)Yasamayla ilgili Yetkileri 

1-Yasama yılının ilk günü TBMM'de açılış konuşmasını yapar.

2-TBMM'yi gerektiğinde toplantıya çağırır.

3-Kanunları yayınlar.

4-Kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM'ne yollar.

5-Anayasa değişikliğine ilişkin kanunları gerek gördüğünde halkoyuna sunar.

6-Kanunların, KHK, TBMM iç tüzüğünün iptali için Anayasa mahkemesi'ne iptal davası açar.

7-TBMM'de seçimlerin yenilenmesine karar vermek. 

b )Yürütmeyle İlgili Yetkileri

1-Başbakanı atamak ve istifasını kabul etmek.

2-Başbakanın teklifi üzerine bakanları atamak ve istifalarını kabul etmek.

3-Gerek görürse Bakanlar kurulu'na başkanlık etmek.

4-Yabancı devletlere Türk temsilciliğini göndermek ve onlarınkini kabul etmek.

5-Milletlerarası analaşmaları onaylamak ve yayınlamak.

6-TBMM adına TSK Başkomutanlığı'nı temsil etmek.

7-TSK'nin kullanılmasına karar vermek.

8-MGK'yı toplantıya çağırmak.

9-Genelkurmay Başkanı'nı atamak.

10-Kararnameleri imzalamak.

11-Sürekli hasta sakat ve kocama sebebiyle cezaları kaldırmak.

12-Devlet Denetleme Kurulu üyelerini atamak.

13-YÖK üyeleri ve rektörleri atamak.

c)Yargı ile ilgili Yetkileri

1-Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek

2-Danıştay'ın üyelerinin ¼'ünü seçmek.

3-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçmek

4-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı vekilini seçmek

5-Hâkim ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerini seçmek

6-AYİM ve Askeri Yargıtay üyelerini seçmek.

M.105-CUMHURBAŞKANININ SORUMLULUK VE SORUMSUZLUK HALİ

Cumhurbaşkanının resen imzaladığı kararlar ve emirler aleyhine Anayasa Mahkemesi'ne itiraz edilemez.

Cumhurbaşkanı, vatana hıyanetten dolayı TBMM üyelerinin 1/3'ünün teklifi üzerine üye tamsayısının 3/4'ünün vereceği kararla suçlandırılır.

M.106-CUMHURBAŞKANLIĞINA VEKİLLİK ETME

Cumhurbaşkanının hastalık, yurt dışına çıkma, geçici olarak görevden alınma, ölüm, çekilme durumlarında TBMM Başkanı ona vekillik eder ve ona ait yetkileri kullanır.

CUMHURBAŞKANI TEŞKİLATI:

1.Cumhurbaşkanlığı genel sekreterliği:

Kuruluşu, teşkilat ve çalışma esasları, personel atama işlemleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir. Bu kararname yargı denetimi dışındadır.

2.Devlet Denetleme Kurumu:

İdarenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli şekilde yürütülmesinin sağlanması amacıyla kurulmuştur. Cumhurbaşkanının isteği üzerine:

1-Tüm kamu kurum ve kuruluşlarında sermayenin yarısından fazlasına sahip kuruluşlarda.

2-Kamu Kurumu niteliği olan meslek kuruluşlarında.

3-İşçi-işveren meslek kuruluşlarında

4-Kamuya yararlı dernek ve vakıflarda inceleme araştırma ve denetleme yapar.

Not: TSK ve yargı organları denetim dışıdır.

Üyeleri Cumhurbaşkanınızca seçilir.

M.109-BAKANLAR KURULU

Başbakan, Cumhurbaşkanınca TBMM üyeleri arasından atanır.

Bakanlar, TBMM üyeleri veya milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Başbakanca seçilir ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Göreve başlama ve güvenoyu:

Bakanlar Kurulunun programı, kuruluşundan 1 hafta içinde TBMM'de okunur ve güvenoyuna başlanır. Güvenoyu için görüşmeler programın okunmasından 2 tam gün geçtikten sonra başlar görüşmelerin bitiminden 1 tam gün sonra oylama yapılır.

Görev sırasında güvenoyu:

Başbakan gerekli görürse Bakanlar Kurulunda görüştükten sonra, TBMM den güven isteyebilir.

Güven istemi TBMM ne bildirilmesinden bir tam gün geçmedikçe görüşülemez ve görüşmelerin bitiminden bir tam gün geçmedikçe oya konulamaz.

Güven istemi üye tam sayısının salt çoğunluğu ile reddedilebilir.

Görev ve siyasi sorumluluk:

Bakanlar kurulu siyasetin yürütülmesinden birlikte sorumludurlar. Her bakan başbakana karşı sorumlu olup ayrıca kendi yetkisi içindeki işlerden ve emri altındaki işlerden sorumludur.

Bakanlıkların kurulması:

Bakanlıkların kurulması kaldırılması görev ve yetkileri kanunla düzenlenir bir bakan birden fazla bakana vekillik edemez.

Herhangi bir sebeple boşalan bir bakanlığa 15 gün içerisinde yeni bir bakan atanır.

M.114-SEÇİMLERDE GEÇİCİ BAKANLAR KURULU

TBMM genel seçimlerinden önce, Adalet, İçişleri ve Ulaştırma Bakanları çekilir.

Seçimin başlangıç tarihinden 3 gün önce ve erken seçim halinde bu karardan itibaren 5 gün içinde, bu bakanlıklara TBMM içinden veya dışarıdan bağımsızlar Başbakanca atanır.

Seçimlerin yenilenmesine karar verildiğinde Bakanlar Kurulu çekilir Cumhurbaşkanı geçici Bakanlar Kurulunu kurmak üzere Başbakan atar.

Geçici Bakanlar Kurulu için güvenoyuna başvurulmaz.

Geçici Bakanlar Kurulu seçim süresince ve yeni meclis toplanıncaya kadar görevde kalır.

M.115-TÜZÜKLER

Bakanlar Kurulu, kanun uygulamasını göstermek, emrettiği işleri belirtmek üzere, kanuna aykırı olmamak ve Danıştay'ın incelemesinden geçirilmek şartıyla çıkarılır.

Cumhurbaşkanınca imzalanır ve kanunlar gibi yayınlanır.

Tüzükler aksine bir hüküm bulunmadıkça resmi gazetede yayınlandıktan 45 gün sonra yürürlüğe girerler.

M.116-TBMM SEÇİMLERİNİN CUMHURBAŞKANINCA YENİLENMESİ

Bakanlar kurulunun:

1-Güvenoyu alamaması

2-Güvensizlik oyu ile düşürülmesi hallerinde 45 gün içinde yeni Bakanlar Kurulu kurulamadığı takdirde veya kurulduğu halde güvenoyu alamazsa Cumhurbaşkanı TBMM Meclis başkanına danışarak seçimlerin yenilenmesine karar verir.

Başbakanın istifa etmesi üzerine 45 gün içinde veya yeni seçilen Meclis Başkanlık Divanı seçiminden sonra yine 45 gün içinde Bakanlar Kurulu kurulamaması hallerinde Cumhurbaşkanı Meclis başkanına danışarak seçimlerin yenilenmesine karar verir.

M.117-BAŞKOMUTANLIK VE GENELKURMAY BAŞKANLIĞI

TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz; Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Milli güvenliğin sağlanmasından, silahlı kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından TBMM'ye karşı Bakanlar Kurulu sorumludur.

Genelkurmay Başkanı, silahlı kuvvetlerin komutanı olup, savaşta başkomutanlık görevini Cumhurbaşkanı adına yapar. Bakanlar Kurulu'nun teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca atanır.

Genelkurmay Başkanı görev ve yetkilerinden dolayı Başbakana karşı sorumludur.

M.118-MİLLİ GÜVENLİK KURULU

1-Cumhurbaşkanı

2-Başbakan

3-Genelkurmay Başkanı

4-Milli Savunma Bakanı

5-İçişleri Bakanı

6-Dışişleri Bakanı

7-Adalet Bakanı

8-Kuvvet Komutanları (Kara,Deniz ,Hava ve Jandarma komutanları)

9-Başbakan Yardımcılarından oluşur.

Gündemi; Başbakan ya da Genelkurmay Başkanı'nın önerileriyle Cumhurbaşkanı belirler.

Cumhurbaşkanı olmadığı zaman Başbakan toplar.

M.119-OLAĞANÜSTÜ HALLER:

1.Tabii afet

2.Tehlikeli salgın hastalıklar

3.Ağır ekonomik bunalımlar

4.Şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması hallerinde ilan edilir.

İlk üç durumda Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 6 ayı geçmemek üzere O.HAL ilan edebilir. Dördüncü durumda ise Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu MGK da görüşünü alarak 6 ayı geçmemek üzere O.HAL ilan edebilir

O.HAL kararı verilmesi durumunda karar RG de yayınlanır TBMM onayına sunulur.

Bakanlar Kurulu'nun istemi üzerine Meclis 4 ay uzatabilir veya OHAL kaldırılabilir.

SIKIYÖNETİM, SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİ:

1-Hür demokratik düzene veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik

2-Olağanüstü hal ilanını gerektiren hallerden daha ağır şiddet hareketlerinin yaygınlaşması

3-Savaş hali, ayaklanma olması

4-Vatan veya cumhuriyete karşı kuvvetli bir eylemin baş göstermesi

5-Ülkenin ve milletin bölünmez bütünlüğünü tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması sebepleriyle Cumhurbaşkanlığı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, MGK nun da görüşünü alarak süresi altı ayı geçmemek üzere Sıkıyönetim ilan edebilir.

—Bu karar derhal RG de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur. TBMM gerekli gördüğü takdirde sıkıyönetim süresini kısaltabilir, uzatabilir veya kaldırabilir.

—Sıkıyönetim TBMM kararı ile her defasında 4 ayı aşmamak üzere uzatılabilir. Savaş hallerinde bu süre aranmaz.

—Sıkıyönetim hallerinde;

1-Kolluk görev ve yetkileri askeri makamlara geçer

2-Temel hak ve hürriyetlerde kısıtlanma daha fazla olmakta

3-Bazı suçların yargılanması sıkıyönetim askeri mahkemesinde yapılabilmektedir. 

—Sıkıyönetim komutanları Genelkurmay Başkanlığına bağlı olarak görev yaparlar.

İDARENİN ESASLARI:

İdare, kuruluş ve görevleri ile bir bütündür ve kanunla düzenlenir. İdarenin kuruluş ve görevleri merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. Kamu tüzel kişiliği ancak kanunla veya kanunun açıkça dayandığı yetkiye dayanılarak kurulur.

İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. Ancak Cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işlemler ile yüksek askeri şura kararları yargı denetimi dışındadır.

Yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Yerindelik denetimi yapılamaz. 

İdari işlemin uygulanması halinde

1.Telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve

2.İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.

Merkezi idare kuruluşu coğrafya durumuna, ekonomik şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre illere illerde diğer kademeli bölümlere ayrılır. İllerin idaresi yetki genişliği esaslarına dayanır.

Mahalli idareler il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen kamu tüzel kişileridir.

Mahalli idarelerin seçimleri 5 yılda bir yapılır.

Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kazanmaları veya kaybetmeleri konusundaki denetim yargı yoluyla olur ancak görevleri ile ilgili bir suç sebebiyle hakkında soruşturma veya kovuşturma olursa içişleri bakanı geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırabilir.

Görev ve sorumlulukları disiplin kavuşturmasında güvence:

Memurlar ve diğer kamu görevlileriyle kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.

Uyarma ve kınama cezaları hariç disiplin kararları yargı denetimi dışına bırakılamaz

Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları ancak idare aleyhine açılır. İdare ilgili kişiye daha sonra rücu eder.

M.124-YÖNETMELİKLER

Başbakanlık, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların, tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkarılırlar.

Hangi yönetmeliklerin resmi gazetede yayınlanacağı kanunla belirtilir. Aksine hüküm yoksa yönetmelikler yayımlandığı gün yürürlüğe girerler.

M.130-YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI:

Yükseköğretim kurumları devlet tarafından kanunla kurulur. Kazanç anlamına yönelik olmamak şartıyla vakıflar tarafından Yükseköğretim kurumları kurulabilir üniversiteler ve bunlara bağlı birimler devletim gözetime ve denetime altındadır.

Rektörler Cumhurbaşkanınca; dekanlar YÖK tarafından atanır.

TSK ve Emniyet teşkilatına bağlı Yükseköğretim kurumları özel yükümlere tabidir.

KAMU KURUM NİTELİĞİNDEKİ MESLEK KURULUŞLARI:

Belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak ve geliştirmek, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlük ve güveni hâkim kılmak, meslek disiplinini sağlamak maksadıyla kanunla kurulan kamu tüzel kişileridir.

Kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar.

Bu kuruluşlar üzerinde devletin idari ve mali denetimine ilişkin kurallar kanunla düzenlenir.

Amaçları dışında faaliyet gösteren meslek kuruluşlarına Cumhuriyet Savcısının istemi üzerine mahkeme kararıyla son verilir.

Organlarının seçimlerinde siyasi partiler aday gösteremezler

M.137.KANUNSUZ EMİR: Kamu hizmetlerinde çalışan bir kimse üstünden aldığı bir emri yönetmelik, tüzük, kanun veya Anayasa hükümlerine aykırı görürse yerine getirmez bu aykırılığı emri verene bildirir. Ancak üstü emrinde ısrar ederse ve yazı ile yenilerse emri yerine getirir bu durumda emri yerine getiren sorumlu olmaz.

Konusu suç olan bir emir hiçbir suretle yerine getirmez. Yerine yetiren kimse sorumluluktan kurtulamaz. 

MAHKEMELERİN BAĞIMSIZLIĞI: —Hâkimler görevlerinde bağımsızdırlar.

—Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez.

—Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde görüşme yapılamaz.

—Yasama ve yürütme organları ile idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır.

M.140-HÂKİMLİK VE SAVCILIK TEMİNATI VE MESLEĞİ:

— Hâkimler ve savcılar azlolunamaz.

—Kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliliğe ayrılamaz

—Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması nedeniyle aylık ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamaz.

—Hâkimlik ve savcılık meslek içi eğitim ve diğer özlük işeri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.

—Hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Hâkimler ve savcılar istemedikçe 65 yaşına kadar emekli edilemezler.

—Mahkemelerin kuruluşu görev ve yetkileri işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir.

—Hâkim ve savcıların denetimi Adalet Bakanlığı izni ile adalet müfettişleri tarafından yapılır.

M.145-ASKERİ YARGI

Asker kişilerin askeri suçlarıyla, bunların asker kişiler aleyhine veya askeri mahallerde, askeri hizmet ve görevlerle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakarlar.

Savaş ve sıkıyönetim hallerinde hangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili oldukları kanunla düzenlenir.

YÜKSEK MAHKEMELER:

1.Anayasa mahkemesi.

2.Yargıtay.

3.Danıştay.

4.Askeri Yargıtay.

5.Askeri Yüksek İdare Mahkemesi

6.Uyuşmazlık Mahkemesi.

ANAYASA MAHKEMESİNİN KURULUŞU

11 asıl ve 4 yedek üyeden oluşur. 

1-Üyeleri Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, AYİM, Sayıştay Başkanı veya üyesi olmalıdır.

2–40 yaşını doldurmuş yükseköğretim görmüş ve kamu hizmetinde 15 yıl çalışmış olmalıdır.

a)Yüksek öğrenim kurumlarının; hukuk, iktisat, siyasal bilimler dallarında öğrenim görmeli

b )Rektör, dekan, Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, General, Amiral, Büyükelçi, Bölge Valisi veya Vali olmalıdır.

c)Mesleğinde avukat, olarak bilfiil çalışmalıdır. 

Göreve seçilip de kabul etmeyenler 1 ayda tekrar seçilir.

65 Yaşını doldurunca emekliliğe ayrılırlar.

Başkan ve Başkan Vekilinin Seçimi

Asıl üyeler arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunlukla 4 yıl için seçilir.

Anayasa Mahkemesinin Görevleri

1-Kanunların, KHK lerin ve TBMM İçtüzüğünü şekil ve esas bakımından denetler. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından denetler.

O.HAL, Sıkıyönetim ve savaş hallerinde çıkarılan KHK şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasaya dava açılamaz.

Şekil bakımından denetleme Cumhurbaşkanlığınca veya TBMM üyelerinin 1/5tarafından istenebilir. Kanunun yayınlandığı tarihten itibaren 10 gün geçtikten sonra şekil bozukluğuna bağlı iptal davası açılamaz.

2-Yüce Divan sıfatıyla yargılar.(Cumhurbaşkanı,BK üyeleri ,Anayasa mah.,Yargıtay Danıştay,Askeri Yargıtay,AYİM,HSYK Başkan ve üyelerini Başsavcılarını)yüce divan kararları kesindir.

3-Siyasi partilerin kapanmasına bakar.

4-Üst düzey devlet yöneticilerini ve yüksek yargı organı mensuplarını Yüce Divan'da yargılar.

5-Siyasi partilerin mali denetimini yapar.

İptal Davası Açmaya Yetkili Olanlar:

İptal davası kanunlar, KHK ve TBMM içtüzükleri hakkında açılır.

1-Cumhurbaşkanı

2-İktidar ve ana muhalefet partisi meclis grupları

3-TBMM üye tamsayısının 1/5'i

—TBMM’den kanunların şekil bozukluğu iddiasıyla dava açılamaz.

—Milletlerarası anlaşmaların aleyhine Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

—Dava açma süresi kanunlar, KHK ve TBMM içtüzüğü RG de yayınlanmasından başlayarak 60 gündür.

—Anayasa Mahkemesi kararları kesindir.

—İptal davaları geriye yürümez.

Başkan ve Üyelerin Giremeyeceği Davalar

1-Kendilerine ait ya da kendilerini ilgilendiren davalar

2-Aralarında evlilik bağı kalkmış olsa bile eşinin kan ve sıhriyet yönünden usul ve fürunun 4. dereceye kadar olanların davaları

3-Hâkim, savcı ve hakem sıfatıyla baktığı ve bilirkişilik ile tanıklık yaptığı davalar.

4-İstişare mütalaa ve kanaat beyan etmiş olduğu davalar

M.154-YARGITAY

Adliye mahkemeleri tarafından verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve

hükümleri son inceleme merciidir. Kanunla gösterilen belli davaların ilk ve son derece mahkemesidir. Yargıtay üyeleri, birinci sınıfa ayrılmış adli hâkim ve savcılar arasından Hâkim ve Savcılar Yüksek Kurulunca seçilirler.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili 5 aday arasından Cumhurbaşkanınca 4 yıl için seçilir.

M.155-DANIŞTAY

İdari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı kararlara karşı son inceleme merciidir.

Danıştay davaları görmek Başbakan ve Bakanlar Kurulunca gönderilen kanun tasarıları, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında 2 ay içinde düşüncelerini bildirmekle ve tüzük tasarılarını incelemek, idari uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir.

Danıştay üyeleri Cumhurbaşkanınca seçilir.

M.156-ASKERİ YARGITAY

Askeri mahkemelerce verilen kararlara karşı son inceleme merciidir.

3 aday gösterilir. Cumhurbaşkanı üyelerini seçer.

M.157-ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ

Askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile asker kişileri ilgilendiren, askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesidir.

Askeri hakim sınıfından olmayan üyelerin görev süreleri 4 yılı geçemez.

Askerlik yükümlülüklerinden doğan uyuşmazlılarda ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz.

M.158-UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ

Adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözer.

Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Bu mahkemenin başkanlığı Anayasa mahkemesince seçilir.

M.159-HÂKİM VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU

Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulur ve görev yaparlar

Kurulun Başkanı Adalet Bakanıdır.

Kurulun kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.

M.160-SAYIŞTAY

Genel ve katma bütçeli idarelerin bütün gelir ve giderleri ile mallarını TBMM adına denetler sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlar ve kanunlarla verilen inceleme ve denetleme işlemlerini yapmakla görevlidir.

Sayıştay'ın kesin hükümlerine karşı ilgililer yazılı bildirimden itibaren 15 gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltme yoluna gidilebilir. Bu kararlara karşı idari yargı yoluna başvurulamaz.

Vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde Danıştay ve Sayıştay uyuşamazsa, Danıştay'ın kararı esastır.

M.161-BÜTÇENİN HAZIRLANMASI VE UYGULANMASI

Devletin ve KİT dışındaki kamu tüzel kişilerinin harcamalarını yıllık bütçelerle yapılır.

Bütçe Kanununa bütçe dışı hükümler konamaz.

Bakanlar Kurulu genel ve katma bütçe tasarıları ile milli bütçe tahminlerini gösteren raporu, mali yılbaşından 75 gün önce TBMM'ne sunar. Bütçe raporu Bütçe Komisyonunda (40 kişi) incelenir. Bütçe komisyonunca 55 içinde kabul edilip TBMM de görüşülür ve mali yılbaşına kadar karar bağlanır.

TBMM üyeleri bütçe kanun tasarılarının Genel Kurulda görüşülmesi sırasında gider artırıcı ve gelir azaltıcı önerilerde bulunulamaz.

Bakanlar Kuruluna KHK ile bütçede değişiklik yapma yetkisi verilemez.

M.164-KESİN HESAP

Kesin hesap kanun tasarıları kanunda daha kısa bir süre kabul edilmemişse, ilgili oldukları mali yılın sonundan başlayarak en geç 7 ay sonra Bakanlar Kurulunca TBMM'ne sunulur.

Sayıştay genel uygunluk bildirimini kesin hesap kanun tasarısının verilmesinden başlayarak en geç 75 gün içinde TBMM ne sunar.

Genel Kurul kesin hesap kanun tasarısını yeni yıl bütçe kanunu tasarısıyla beraber görüşerek karar bağlar

Sermayesinin yarıdan fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak Devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklarında denetim görevi TBMM ne aittir Sayıştay'ca yapılmaz.

ANAYASANIN DEĞİŞTİRİLMESİ

Anayasanın değiştirilmesi TBMM üye tamsayısının en az 1/3 tarafından yazıyla teklif edilebilir.

Genel kurulda iki kez görüşülür. Kabulü TBMM üye tam sayısının 3/5 'ü yani 330 oyla kabul edilir.

Cumhurbaşkanı Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları bir daha görüşülmek üzere TBMM ne gönderebilir. Meclis geri gönderilen kanunu üye tam sayısının 2/3 ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı bunu halkoyuna sunabilir.

Meclisçe üye tamsayısının 3/5 ile veya 2/3 az oyla kabul edilen anayasa değişiklikleri Cumhurbaşkanı tarafından Meclise iade edilmediği zaman halkoyuna sunulmak üzere RG de yayımlanır.

Doğrudan veya Cumhurbaşkanının iadesi üzerine Meclis üye tamsayısının 2/3 ile kabul edilen Anayasa değişikliğine ilişkin kanun veya maddeleri Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulabilir. Bunlar RG de yayımlanır.

Halkoyuna sunulan kanun değişikliklerin yürürlüğe girmesi için halkoylamasında kullanılan geçerli oyların yarısından çoğunun kabul olması gerekir.

SAVAŞ HALİ

Bakanlar Kurulu ister. TBMM karar verir, Cumhurbaşkanı onaylar.

DEMOKRASİNİN 4 TEMEL ŞARTI

1. Cumhuriyet

2. Serbest seçim

3. Vatandaşların temel haklarının tanınması

4. Serbest örgütlenme

Ülkemizde temsili demokrasi vardır.   kpsrehber.com

Okunma Sayısı: 39497

Gizle
  • Öğretmen Adayları Haberleri
  • KPSS A Haberleri
  • Önlisans Haberleri
  • KPSS B Haberleri
  • Lise Haberleri
  • 2013 KPSS Haberleri
  • İŞKUR İlanları
  • Yüksek Lisans ve Akademik İlanlar
  • Sabah Gazetesi İlk Sayfası
  • Habertürk Gazetesi İlk Sayfası
  • Hürriyet Gazetesi İlk Sayfası
  • Zaman Gazetesi İlk Sayfası
  • Milliyet Gazetesi İlk Sayfası
  • Bugün Gazetesi İlk Sayfası
  • Star Gazetesi İlk Sayfası
  • Yenişafak Gazetesi İlk Sayfası
  • Vatan Gazetesi İlk Sayfası
  • Akşam Gazetesi İlk Sayfası
  • Taraf Gazetesi İlk Sayfası
  • Radikal Gazetesi İlk Sayfası
  • Posta Gazetesi İlk Sayfası
  • Türkiye Gazetesi İlk Sayfası
  • Fanatik Gazetesi İlk Sayfası
  • Tüm Gazete İlk Sayfaları

2014 KPSS Çözümlü Deneme